Prvi festival veteranskih folklornih grupa SSDS
U organizaciji saveza srpskih društava Slovenije održan Prvi festival veteranskih folklornih grupa Saveza srpskih društava Slovenije
Ovaj događaj desio se 13. aprila 2024. u Domu mještana Primskovo u Kranju pred više od dvije stotine posjetilaca i sa preko sto i sedamdeset izvođača koji su publici predstavili igre iz različitih srpskih krajeva. Iako veterani i rekreativni igrači, ipak su pokazali veliku spremnost i kvalitet u svojim nastupima.
Na početku programa voditeljka Tanja Panić Bibić pozdravila je sve prisutne kao i Stojana Milovića, potpredsjednika Saveza srpskih društava Slovenije i Krstana Šućura, člana Savjeta Vlade Republike Slovenije za pitanja narodnih zajednica pripadnika naroda nekadašnje SFRJ u Republici Sloveniji, Lidiju Radovanović, predsjednicu Saveza Srba u Italiji, kao i sve izvođače u programu, istakavši da je ovo prvi festival ovakve vrste u srpskim društvima u Sloveniji, a zatim je najavila i prve izvođače.
Čast da svojim nastupom otvore Prvi festival veteranskih folklornih grupa SSDS pripala je članovima veteranske folklorne grupe iz Kulturno prosvjetno sportskog i humanitarnog društva „Vuk Karadžić” iz Radovljice koji su se publici predstavili spletom igara iz Bele Krajine. Autor koreografije je Marko Čušin, muzičkog aranžmana Žanijel Šublja a umjetnički rukovodilac je Adrijana Šučur.
Srpsko kulturno prosvjetno društvo „Sveti Sava” iz Kranja za ovaj festival pripremilo je koreografiju pod nazivom Igre iz Pčinjskog kraja”. Autor koreografije je Danijel Vučićević, a umjetnički rukovodilac grupe je Aleš Oštir.
Koreografija je bogata melosom i igrivim pokretima značajnim za područje južne Srbije, odnosno pograničnim dijelom sa Severnom Makedonijom, prošaranim područjem selima doline reke Pčinje i okolinom Pčinjskog manastira. Sam krajolik i toplo područje govori i o toplini igara, pjevanjem, brzim okretima, nasmijanih i radosnih lica kao i šarenim nošnjama. Te se primjećuju prije svega kod ženskih nošnji, a kod muških su upečatljivi široko crveni pojasevi i čarape do kolena, vezene u gornjem dijelu. Na glavama žene nose bele marame a muškarci crne šubare. Igra se zasniva na tempu koji se ubrzava iz igre u igru ženskim i muškim dijelovima plesa.
Iz Ljubljane su došli članovi veteranske folklorne grupe Srpskog kulturno umjetničkog društva „Vidovdan” koji su odigrali koreografiju „Igre iz Leskovca” u kojoj je prikazan splet narodnih igara i pjesama iz Leskovca, kao što su Bela Rada, Vlasinka, Leskovačka četvorka, Čačak kolo, Bugarka. Autor koreografije je Dušan Knežević, koji je ujedno i umjetnički rukovodilac grupa, a muzički aranžman uradio Mihajlo Milićević.
Koreografiju koja nosi naziv „Gradske igre iz Bele Palanke” predstavili su folkloraši veteranske folklorne grupe Srpskog kulturnog društva „Novo Mesto” iz Novog Mesta. Autor koreografije je Dejan Lilić, autor muzičkog aranžmana Andrija Đorđević a umjetnički rukovodilac grupe je Nada Cukut.
Bela Palanka se nalazi u podnožju Suve i Stare Planine kroz koju vijekovima prolazi magistrala između Evrope i Bliskog istoka. Pod uticajem dvije kulture od kojih je prevladala kultura sa istoka su se na osnovu tradicionalnih plesova pojavljivale gradske igre i pjesme, koje su po stilu i tehnici igranja mirnije, lakše, prilagođene zatvorenom prostoru i vezane za gradski način oblačenja i hoda. Koreografiju sastavljaju sledeća kola: – Moja majka kilim tkaje, – Zvonce, – Čurula, -Stara planina.
Od Bele Palanke otišlo se igrom i pjesmom na zapad Srbije, tačnije u užički kraj, a za to su se pobrinuli članovi veteranske folklorne grupe Srpskog kulturnog društva „Petar Kočić” iz Kranja, koji su se predstavili koreografijom pod nazivom „Nedeljom mi dolazio Mile” – Igre i pjesme iz užičkog kraja. Autor koreografije Snežana Maksimović, autor muzičkog aranžmana Borislav Damjanić, a umjetnički rukovodilac je takođe Snežana Maksimović.
Ova koreografija, odnosno splet igara započinje pjesmom „Nedeljom mi dolazio Mile”. Mile djevojku ubijedi da pođe za njega, zatim se skupi cijela družina koja zajedno sa njima kroz igre „Šetnja”, „Užička čarlama”, „Sedma nebeska”, pa sve do „Ljubovog kola” zaigra u kolu.
Na ovom festivalu učestvovali su i gosti iz inostranstva, tačnije iz Italije, odnosno Trsta, a to su folkloraši veteranske folklorne grupe Srpskog kulturno umjetničkog društva „Pontes-Mostovi” koji su se publici u Kranju predstavili koreografijom „Igre iz Leskovca” Autor koreografije je Jelena Marinković, a autor muzičkog aranžmana Aleksandar Gavrilović. Umjetnički rukovodilac je Biljana Klepić, a vođe grupe Lazar Rajković i Filip Ilić.
Koreografija ima muško nadigravanje kao uvod onda, uz raznih slika i koraka, zajedničko igranje. Na kraj solistički dio, gdje se uključuju i ostali igrači.
Srpsko kulturno društvo „Maribor” iz Maribora na Festival je došlo takođe kao gost, a stigli su sa svojom veteranskom folklornom grupom koja je prikazala koreografiju sa nekoliko scenskih elemenata, a naziv koreografije je „Ja isprosih milje moje” – Igre iz Brusa. Autor koreografije: Anja Periz, koja je je umjetnički rukovodilac grupe, a autor muzičkog aranžmana Dušan Đukić.
Koreografija predstavlja područje grada Brusa i okoline. Za to područje su karakteristične vesele i dinamične igre, koje se odražavaju kroz brži tempo i brze plesne korake. Koreografiju započinju muškarci koji se okupljaju na seoskom vašaru. Tamo se upoznaju momak i djevojka koji se dopadaju jedno drugom. Roditelji žele da im zabrane druženje. Koreografija se zatim nastavlja plesom „Dunda kolo”, koju plešu samo žene. Kroz sve ostale igre: Kukunješ, Radikalka, Prijino kolo, Čačak i Žikino kolo, grupa se razigrava i prikazuje sve narodne igre koje su bile popularne na tom području.
Od Brusa igrom i pjesmom otišlo se na jug, tačnije na Kosovo, a za to su zaslužni članovi veteranske folklorne grupe Kulturnog društva „Brdo” iz Kranja, koji su, može se reći, na domaćem terenu izveli „Srpske igre sa Kosova”. Autor koreografije: Aleš Oštir, koji je i umjetnički rukovodilac grupe.
Prikaz srpskih igara sa teritorije Kosova, okolina Gnjilane. Scenski prikaz ženske pjesme „Hajde Stameno” i igara kao što su Pembe, Deli aguš, Momče sedi na brega, Serez, Vlasinka i Šilovački čačak.
I za kraj programa ostala je koreografija koja nosi naziv „Igre iz leskovca”, koju su prikazali članovi veteransko-rekreativne grupe Kulturno umjetničkog društva „Mladost” iz Ljubljane. Autor koreografije i umjetnički rukovodilac grupe je Bojan Antonić, a autor muzičkog aranžmana Vanja Dizdarević.
Veteranska folklorna grupa KUD „Mladost” osnovana je aprila 2023. i zajedno rade godinu dana. Njihov moto je „uživaj dok si mlad”. U koreografiji „Igre iz Leskovca” odigrali su kola: Bela Rada, Četvorka, Vlasinka, Krupan i sitan Čačak i Bugarka.
Na samom kraju Prvog festivala veteranskih folklornih grupa Stojan Milović je uz pomoć Snježane Branisavljević i Tanje Panić Bibić podijelio zahvalnice za učešće svim učesnicima u programu, zahvalio se publici na posjeti i velikoj podršci svim izvođačima, a učesnicima u programu čestitao na veoma uspješnim nastupima.
Ovaj Festival, odnosno nastupe svih folklornih grupa ocjenjivao je stručni žiri u sastavu: Snežana Maksimović, Željko Krsmanović i Milan Glamočanin, a nakon završetka programa održali su razgovor sa svim umjetničkim rukovodiocima.
Druženje je nastavljeno u istom prostoru uz živu muziku Raše Legenovića, u veoma veseloj i prijatnoj atmosferi.
